|
Historia gminy
Gmina Jaworzyna Śląska, położona na styku Wzgórz Strzegomskich i Obniżenia Podsudeckiego, w północnej części
województwa wałbrzyskiego, w dawnym i przyszłym powiecie świdnickim - historycznie w krainie Księstwa
Świdnicko-Jaworskiego, należy do tych połaci Śląska, które genezę swoich dziejów odnajdują w historii
Polski Piastowskiej. Obszar ten, o dobrych warunkach klimatycznych, żyznych glebach oraz dostatku wody, zasiedlony
od kilku tysiącleci, administracyjnie - w sensie współczesnym - uformowany został dopiero w drugiej połowie XIX
stulecia, i następnie w połowie XX wieku.
Obejmuje on ziemie o powierzchni 67,3 km2: jedno miasto i 12 wsi, w których
mieszka 10.574 osób, w tym w mieście 5186, i Gminie 5406 osób. Dzieje ziemi, na którym położona jest Gmina Jaworzyna Śląska, wiążą się z istnieniem tu Państwa
Wielkomorskiego, panowaniem czeskich Przemyślidów, wreszcie z walkami o nie Mieszka I, zakończonymi przyłączeniem ich do Państwa
Polskiego, co miało miejsce około 990 roku.
Ziemie te, na przestrzeni dziejów opanowane przez Czechów, Polaków,
Austriaków i Niemców, posiadają licznych antenatów: wybitnych postaci historycznych, rodów, fundatorów kościołów,
zamków i pałaców. Można do nich zaliczyć: Piotra Włosta - wojewodą śląskiego za panowania BolesławaKrzywoustego, Bolka II księcia Świdnicko-Jaworskiego, Pawła Monau - możnowładcę śląskiego, rody Buddenbroków
Burghausów, Kramstów i innych. Na związki z tą historią wskazuje etymologia nazw niektórych wsi, jak Piotrowiceczy
Bolesławice. Związki te tkwią także w licznych nazwach punktów geograficznych, w topografii
terenu, w przydrożnych krzyżach "pokutnych", których właśnie tutaj jest wyjątkowo dużo, w
legendach.
Obszar Gminy, położony w południowo - zachodniej części Równiny Świdnickiej, lekko pofałdowany,
prawie pozbawiony lasów, poprzecinany jest strumieniami, licznymi drogami, a od połowy XIX stulecia również
liniami kolejowymi. To tutaj krzyżują się drogi wiodące z Wrocławia do Wałbrzycha i dalej w Sudety, z Opola, Nysy i
Świdnicy od Strzegomia, Legnicy i nad morze, to tutaj zbudowano największy na Śląsku węzeł kolejowy: w 1843 roku
z Wrocławia do Świebodzic, w 1853 roku z Wałbrzycha do Legnicy, w 1863 roku z Wałbrzycha przez Świdnicę do
Nysy.
Punkt centralny tych połączeń zlokalizowano, nota bene, w polu, które od tego czasu stało się początkiem,
najpierw osiedla, a następnie miasta Jaworzyny Śląskiej. Naturalną granicą Gminy, na północy jest koryto
Strzegomki, do skrajnych miejscowości należą: na północy Pastuchów, na południu Milikowice, na wschodzie
Bagieniec, na zachodzie Czechy. W południowej części Gminy rozwinęło się wysoko towarowe rolnictwo, natomiast w północnej,
obok rolnictwa, również przetwórstwo rolno-spożywcze, w Jaworzynie zaś przemysł, przede
wszystkim ceramiczny, a także usługi.
|